Եղանակային փոփոխությունները մեզանից շատերի վրա ունենում են թե՛ ֆիզիկական, թե՛ հուզական ազդեցություն։ Սակայն աուտիզմի սպեկտրի խանգարում ունեցող մարդկանց համար սեզոնային կամ կտրուկ եղանակային փոփոխությունները կարող են լինել առավել զգայուն և երբեմն՝ լարվածություն առաջացնող փորձառություն։
Ինչպե՞ս կարող է եղանակը ազդել աուտիզմով մարդկանց վրա
1. Ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխություններ
Աուտիզմով որոշ մարդիկ կարող են դժվարությամբ հարմարվել շոգին կամ ցրտին։ Օրգանիզմի ջերմակարգավորման փոփոխությունները կարող են առաջացնել.
գրգռվածություն,
հոգնածություն,
ուշադրության անկում,
վարքային սրացում։
Հատկապես ամռան շոգ օրերին կամ ձմռան սառնամանիքին հարմարավետ միջավայրի ապահովումը կարևոր նշանակություն ունի։
2. Մթնոլորտային ճնշում և գլխացավեր
Եղանակային ճնշման տատանումները որոշ մարդկանց մոտ առաջացնում են գլխացավեր կամ ընդհանուր անհարմարություն։ Եթե մարդը դժվարանում է հստակ արտահայտել իր ֆիզիկական ցավը, դա կարող է արտահայտվել վարքային փոփոխություններով։
3. Լույսի փոփոխություն
Աշնան և ձմռան ամիսներին ցերեկվա ժամերի կրճատումը կարող է ազդել տրամադրության և քնի ռեժիմի վրա։ Լույսի նկատմամբ զգայունությունը աուտիզմով մարդկանց մոտ հաճախ ավելի արտահայտված է, ինչն ազդում է ինչպես կենտրոնացման, այնպես էլ հուզական կայունության վրա։
4. Ռեժիմի խախտում
Եղանակային փոփոխությունները հաճախ բերում են առօրյայի փոփոխությունների՝ հագուստ, զբոսանքների տևողություն, դպրոցական կամ թերապևտիկ գրաֆիկ։ Աուտիզմով մարդկանց համար կանխատեսելիությունն ու կայունությունը շատ կարևոր են, և ցանկացած փոփոխություն կարող է սթրես առաջացնել։
Ինչպե՞ս աջակցել
Ստեղծել կանխատեսելի միջավայր
Նախօրոք տեղեկացնել սպասվող եղանակային փոփոխությունների մասին։
Օգտագործել վիզուալ գրաֆիկներ։
Պահպանել հնարավորինս կայուն առօրյա ռեժիմ։
Կարգավորել զգայական միջավայրը
Օգտագործել հարմարավետ, սեզոնին համապատասխան հագուստ։
Կիրառել աղմուկը նվազեցնող միջոցներ քամոտ կամ ամպրոպային օրերին։
Կարգավորել լուսավորությունը՝ մեղմ, բնական լույսի պայմաններում։
Հետևել քնի և սննդակարգի ռեժիմին
Սեզոնային փոփոխությունները կարող են խաթարել քունը։ Կարևոր է պահպանել քնի հստակ ժամեր և ապահովել հանգիստ մթնոլորտ քնելուց առաջ։
Եղանակային փոփոխությունները բնական երևույթ են, սակայն յուրաքանչյուր մարդ դրանք ընկալում է յուրովի։Աուտիզմ ունեցող մարդկանց դեպքում կարևոր է հաշվի առնել զգայական և հուզական առանձնահատկությունները՝ ապահովելու համար հարմարավետ և աջակցող միջավայր։
Իրազեկվածությունը, ըմբռնումն ու ճկուն մոտեցումը կարող են էապես նվազեցնել եղանակային փոփոխություններից բխող դժվարությունները և նպաստել ավելի հավասարակշռված առօրյայի։
