Աուտիզմի սպեկտրում գոյություն ունի մի խումբ, որը հաճախ վրիպում է առաջնային ախտորոշումից։ Սրանք այն անձինք են, ովքեր ունեն զարգացած խոսք, հարուստ բառապաշար և բարձր ինտելեկտ, սակայն նրանց հաղորդակցման ձևը նեյրոկենսաբանորեն տարբերվում է ընդունված ստանդարտներից։
Գիտական տեսանկյուն. Խոսքի և սոցիալական կոգնիցիայի հակադրությունը
Գիտականորեն ապացուցված է, որ թեթև աուտիզմ ունեցող անձանց մոտ ձախ կիսագնդի լեզվական կենտրոնները կարող են գերակտիվ լինել։ Սա հանգեցնում է նրան, որ.
Հիպերլեքսիա. Նրանք վաղ տարիքից տիրապետում են բարդ տերմինների և գրական լեզվի։
Մոնոլոգային հաղորդակցություն. Գիտությունը սա բացատրում է «մտքի տեսության» (Theory of Mind) առանձնահատկությամբ. անձը կարող է ժամերով խոսել իր նախասիրած թեմայից՝ դժվարությամբ նկատելով դիմացինի ձանձրույթը կամ ոչ վերբալ ազդակները։
«Խոսուն» աուտիզմի առանձնահատկությունները
Հանրամատչելի լեզվով ասած՝ այս մարդիկ «չափից շատ» են խոսում ոչ թե էգոիզմից, այլ տեղեկատվությունը փոխանցելու ներքին մղումից։ Նրանց բնորոշ է.
Բառացի ընկալում. Նրանք հիանալի խոսում են, բայց կարող են չհասկանալ սարկազմը, փոխաբերությունները կամ «տողատակերը»։
Սոցիալական հոգնածություն. Չնայած ակտիվ շփմանը, նրանց ուղեղը հսկայական աշխատանք է կատարում սոցիալական կանոնները վերլուծելու համար, ինչը հանգեցնում է արագ հյուծման։
Խորը մասնագիտացում. Խոսքի միջոցով նրանք դառնում են իրենց հետաքրքրող ոլորտի (լինի դա տիեզերք, պատմություն թե տեխնիկա) քայլող հանրագիտարաններ։
Ինչպե՞ս կառուցել կամուրջ
Գիտական և հանրային մոտեցումը պետք է լինի նույնը՝ հստակություն։ Եթե այս անձանց հետ շփման մեջ լինենք ուղղակի և անկեղծ, նրանց խոսքային տաղանդը կարող է դառնալ հզոր գործիք գիտության, արվեստի կամ տեխնոլոգիաների մեջ։
Աուտիզմի այս տեսակը ապացուցում է՝ լավ խոսելը դեռ չի նշանակում հեշտությամբ հարմարվել սոցիումին, և մեր դերն է ստեղծել այդ հարմարավետ միջավայրը։
